Ρε μαλάκα, αυτός είναι πούστης!

Ακόμα δεν έχω συνέλθει από το γεγονός πως
ο Καρατζαφέρης βγήκε και απήγγειλε Καβάφη μετά τη συνεδρίαση των αρχηγών των κομμάτων! Αμέσως έκανα εικόνα μπερδεμένα ακροδεξιάκια να τον γκουγκλαρουν και να ανακαλύπτουν τη φρίκη!

«Τα σπάσατε, κύριε πρόεδρε!»

Και έτσι μπήκα στην ιστοσελίδα kavafis.gr και βρήκα και ένα ποίημα που πολύ ταιριάζει στην περίοδο που διανύουμε...

Ας φρόντιζαν (Αναγνωρισμένα ) - Κ.Π. Καβάφης

Κατήντησα σχεδόν ανέστιος και πένης. Aυτή η μοιραία πόλις, η Aντιόχεια όλα τα χρήματά μου τάφαγε: αυτή η μοιραία με τον δαπανηρό της βίο. Aλλά είμαι νέος και με υγείαν αρίστην. Κάτοχος της ελληνικής θαυμάσιος (ξέρω και παραξέρω Aριστοτέλη, Πλάτωνα· τι ρήτορας, τι ποιητάς, τι ό,τι κι αν πεις). Aπό στρατιωτικά έχω μιαν ιδέα, κ’ έχω φιλίες με αρχηγούς των μισθοφόρων. Είμαι μπασμένος κάμποσο και στα διοικητικά. Στην Aλεξάνδρεια έμεινα έξι μήνες, πέρσι· κάπως γνωρίζω (κ’ είναι τούτο χρήσιμον) τα εκεί: του Κακεργέτη βλέψεις, και παληανθρωπιές, και τα λοιπά. Όθεν φρονώ πως είμαι στα γεμάτα ενδεδειγμένος για να υπηρετήσω αυτήν την χώρα, την προσφιλή πατρίδα μου Συρία. Σ’ ό,τι δουλειά με βάλουν θα πασχίσω να είμαι στην χώρα ωφέλιμος. Aυτή είν’ η πρόθεσίς μου. Aν πάλι μ’ εμποδίσουνε με τα συστήματά τους— τους ξέρουμε τους προκομένους: να τα λέμε τώρα; αν μ’ εμποδίσουνε, τι φταίω εγώ. Θ’ απευθυνθώ προς τον Ζαβίνα πρώτα, κι αν ο μωρός αυτός δεν μ’ εκτιμήσει, θα πάγω στον αντίπαλό του, τον Γρυπό. Κι αν ο ηλίθιος κι αυτός δεν με προσλάβει, πηγαίνω παρευθύς στον Υρκανό. Θα με θελήσει πάντως ένας απ’ τους τρεις. Κ’ είν’ η συνείδησίς μου ήσυχη για το αψήφιστο της εκλογής. Βλάπτουν κ’ οι τρεις τους την Συρία το ίδιο. Aλλά, κατεστραμένος άνθρωπος, τι φταίω εγώ. Ζητώ ο ταλαίπωρος να μπαλωθώ. Aς φρόντιζαν οι κραταιοί θεοί να δημιουργήσουν έναν τέταρτο καλό. Μετά χαράς θα πήγαινα μ’ αυτόν.

(Από τα Ποιήματα 1897-1933, Ίκαρος 1984)

Μαθήματα υποκριτικής

Τι χαρά και τι τιμή να συμμετέχω στο χριστουγεννιάτικο επεισόδιο που γύρισε Το Ίδρυμα (που γράφουν οι Abovo και σκηνοθετεί ο Κωνσταντίνος Πιλάβιος)! Με είδα μόλις, και οφείλω να πω πως οφείλω να μοιραστώ τα μυστικά της υποκριτικής μου.

Γενικό πλάνο. Φροντίζουμε να στεκόμαστε πίσω από ένα έπιπλο, ώστε να μη φαίνεται το πόσο έχουμε παχύνει, πόσο μάλλον όταν στη σκηνή συμμετέχει ο Λευτέρης Ελευθερίου, που μπορεί και βάζει το πουκάμισο μέσα από το παντελόνι. Την οπτική ψευδαίσθηση του λεπτού σώματος συμπληρώνει το μούσι που δημιουργεί γωνίες στο πρόσωπο. Οι γυναίκες συνάδελφοι ας μην το δοκιμάσουν όμως αυτό...

Κοντινό πλάνο #1. Η θλίψη, η κατανόηση, η συμπόνια. Εννοείται πως παίζουμε με πράσινο μπλουζάκι και έχουμε απαιτήσει τα βίντεο πίσω στις οθόνες να είναι και αυτά πράσινα ώστε να τονίζεται το μάτι. Σπάμε την πρασινίλα με ένα μαύρο φανελάκι, γιατι -ως γνωστόν- το μαύρο κόβει.

Κοντινό πλάνο #2. Η οργή, το μίσος, η κατάρα! Το φόντο αλλάζει σε ένα πιο θερμό χρώμα, ένα κεραμιδοκοκκινοκαφέ που τονίζει την ένταση του συναισθήματος.

Κοντινό πλάνο #3. Η συγκατάβαση, η κατανόηση, η λύση του δράματος. Επιστρέφουμε στο πράσινο φόντο, ώστε να υπάρξει μία ένωση με το σύμπαν και την αρμονία του.

Καταξιώθηκα! Με ανεβάζουν άλλοι!

Μου έστειλαν χθες το σύνδεσμο με το απόσπασμα από τη συμμετοχή μου στην εκπομπή Escape, το καλοκαίρι! Είχα γράψει γι' αυτή και το σχολιασμό που δέχτηκα, τώρα μπορείτε να δείτε γιατί προκλήθηκαν όλα αυτά τα σχόλια και οι κακίες!



Έμαθα επίσης, από έγκυρη πηγή, πως όταν έκανα το σχόλιο για τη ΔΕΗ και την ΕΡΤ, το κοντρόλ πάγωσε και δεν ήξεραν τι να περιμένουν...

Τσίμα-τσίμα βγήκ' η ρίμα!

Μόλις τελείωσα και την τρίτη πράξη (το πρώτο χέρι δηλαδή) από την όπερα που διασκευάζω και θέλω να γράψω για κάτι που συνάντησα αυτές τις μέρες. Είναι, λοιπόν, ο βασιλιάς της Αιθιοπίας, ο Αμονάσρο και τραγουδάει τα εξής στην έρμη την κόρη του, τη σκλάβα, τη δούλα, την Αΐντα:

Su, dunque! sorgete / Then, Egypt's fierce nation

Egizie coorti / Our cities devoting

Col fuoco struggete / To flames, and denoting

Le nostre città / What ruins your path!

Spargete il terrore / Spread wide devastation

Le stragi, le morti / Your fury unbridle

Al vostro furore / Resistance is idle

Più freno non v'ha / Give loose to your wrath!

Δεν τρελάθηκα και τους έκανα εμπριμέ τους στίχους, απλώς ήθελα να είναι σαφές η δομή της ομοιοκαταληξίας (την οποία δομή η αγγλική μετάφραση την άλλαξε λίγο, ας μην το κάνουμε θέμα). Αυτές οι δύο στροφές τραγουδιούνται με τέτοια ταχύτητα που δεν υπάρχει περίπτωση κανείς να το πάρει χαμπάρι πως υπάρχει μια τέτοια περίπλοκη ομοιοκαταληξία. Κάποιος λόγος θα υπάρχει που ο λιμπρετίστας θέλησε να είναι τόσο πυκνός ο λόγος του ήρωα. Στην αυθεντική εκδοχή, εικάζω πως είναι λόγω της βαρύτητας του λόγου του και της επιτακτικότητας να προκαλέσει αυτός ο λόγος τα επιθυμητά αποτελέσματα στον ήρωα που τα ακούει. 

 

Αντίστοιχα λοιπόν κι εγώ θέλησα να κρατήσω αυτή τη δομή στο ελληνικό κείμενο. Επειδή πρόκειται για διασκευή από τα υπόγεια μέχρι τα ρετιρέδια, το κείμενο δεν ανταποκρίνεται σε αυτά που λένε στο αυθεντικό.

 

Ναι, το λαό λα-

οπλάνοι μπορεί να

γελάσουν αν όλα

του πουν που ζητά

 

Αλλά, δεν γνωρίζουν

ο κόσμος εκείνα

που αποφασίζουν

κλιμάκια υψηλά

 

Επαναλαμβάνω πως η ταχύτητα που τραγουδιέται αυτό δεν χωρίζει τις λέξεις όπως έχω χωρίσει τη λέξη «λαοπλάνοι», κάθε στροφή λέγεται με μία ανάσα! Η πυκνή δομή του λόγου στο κείμενο αιτιολογείται από το γεγονός πως αυτό που λέγεται είναι κάτι τόσο τετριμμένο που σχεδόν έχει αποκτήσει θέση τσιτάτου, κάτι σαν παροιμία.

 

Αυτά τα ολίγα! Μένει ακόμα μια πράξη και μετά... το χτένισμα!

Τίγρεις Κρίνοι; Τιγρόκρινα; Αιλουρολούλουδα;!

Καθώς λοιπόν περνώ το καλοκαίρι μου γράφοντας μια τρίγλωσση διασκευή μια ιταλικής όπερας, θυμήθηκα τις δύο μεταφράσεις σε τραγούδια των Tiger Lillies που είχα κάνει ως δοκιμαστικό για να αναλάβω τη μετάφραση των υπέρτιτλών σε μια παράστασή τους. Η δουλειά δεν έκατσε, μου έμειναν όμως οι μεταφράσεις. Ιδού!

THE BUTCHER

The butcher, the butcher

He’s waiting in the wings

To cut you up he sings

The butcher, the butcher

It’s flesh and blood he eats

And humans are his meats

The butcher, the butcher

His dirty long white hair

You enter in his lair

The butcher, the butcher

His picture in the house

In terror you will shout

The butcher, the butcher

In terror you will shout

“The butcher is about”

The butcher, the butcher

In the darkness of your fear

The old man he draws near

The butcher, the butcher

You smell the greed and lust

The butcher’s knife he thrusts

The butcher, the butcher

The flesh is freshly cut

The brains, the heart, the guts

The butcher, the butcher

The cannibal is king

He’ll cut you up and sing

The butcher, the butcher

So now it’s your turn to die

You won’t have time to cry

The butcher, the butcher, the butcher…

 

 

Ο ΧΑΣΑΠΗΣ

 

Ο χασάπης, ο χασάπης
Περιμένει στα σοκάκια

Να σε κάνει κομματάκια
Ο χασάπης, ο χασάπης
Με σάρκες κι αίμα τρέφεται
Κι ανθρώπους ορέγεται
Ο χασάπης, ο χασάπης
Στου βρομιάρη ψαρομάλλη
Τα λημέρια γυρνάς πάλι
Ο χασάπης, ο χασάπης
Σαν τον δεις απ΄ τη γωνία
Θα τσιρίξεις μ’ αγωνία
«Ο χασάπης, ο χασάπης»
Θα φωνάζεις όλος τρόμο
«Βγήκε παγανιά στο δρόμο
Ο χασάπης, ο χασάπης»
Στου φόβου σου το σκότος
Ο γεράκος φτάνει πρώτος
Ο χασάπης, ο χασάπης
Όλος λάγνα λύσσα ζέχνει
Τον μπαλτά κρατά με τέχνη
Ο χασάπης, ο χασάπης
Σάρκες και κορμιά σφαγμένα
Σωθικά, μυαλά και αίμα
Ο χασάπης, ο χασάπης
Ο ανθρωποφάγος άρχει
Τραγουδώντας θα σε σφάζει
Ο χασάπης, ο χασάπης

Πια σειρά σου να πεθάνεις
Να φωνάξεις δεν προκάνεις

Ο χασάπης, ο χασάπης, ο χασάπης…

PARANOID

They’re whispering about me

They’re whispering about me
They’re whispering about me behind my back
They’re waiting for me to crack

They’re talking about me, they’re calling me names

They’re waiting for me to go insane

They’re whispering about me and it’s all bad

They’re waiting for me to go mad

They’re whispering about me and it’s so unkind

They’re waiting for me to go out of my mind

They’re whispering about me

Those men in their white coats

Ιn a straight jacket try me to coax

Those men in those coats so white

Have come to take me away tonight

Am I paranoid?

Am I paranoid?

Am I paranoid?

ΠΑΡΑΛΟΓΙΣΜΟΣ

Με κουτσομπολεύουν

Με κουτσομπολεύουν

Πίσω από την πλάτη μου με συζητούν

Πότε θα σπάσω περιμένουν να δουν

Καθένας από ένα παρατσούκλι μού βγάζει

Πότε θα τα παίξω, αυτό μόνο τους νοιάζει

Με συζητούν και δεν είναι για καλό

Περιμένουν πότε θα τρελαθώ

Με συζητούν και καθόλου δε μου αρέσει

Περιμένουν μόνο πότε θα μου σαλέψει

Οι άντρες τούτοι

Οι λευκοντυμένοι με κουτσομπολεύουν

Ζουρλομανδύα να μου βάλουν θέλουν

Οι άντρες τούτοι, οι ντυμένοι στα λευκά

Ήρθαν απόψε να με πάρουν μακριά

Παραλογίζομαι;

Παραλογίζομαι;

Παραλογίζομαι;

Οι αποδόσεις αυτές ήταν για υπέρτιτλους, οπότε δεν έπρεπε να ακολουθούν τη μουσική. Θα μπορούσαν κάλλιστα να μην έχουν και ομοιοκαταληξίες, ήθελα όμως να διατηρήσουν κάτι από το ύφος των τραγουδιών πέρα από το νόημα. Θα επανέλθω στο θέμα της μετάφρασης για τραγούδια σε άλλη ανάρτηση.